ذكر قشلاق فرمودن خديو آفاق و رو نمودن بعضى امور به حسب اتّفاق چون نزول رايات نصرت‌آيات در دار السلطنهء هرات بيستم رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ « 1 » موافق هشتم جدى بود و در خراسان از اطراف مهمّات كلّيه رخ مىنمود بالضّروره هم اينجا قشلاق بايست فرمود ، بنابرآن [ 456 ] امراى عظام و اركان دولت ابدية الانتظام به يراق ضروريّات و لوازم ايّام قشلاق پرداخته جهت اجناس به هرجانب تواچيان فرستادند و رعاياى ممالك را به آن فتح قوى و نزول اجلال بر تخت هروى مژدگانى دادند . از اطراف و جوانب عالم افراد طوايف امم كه لباس حال ايشان به طراز شهرت معلم بود احرام طواف آستان خلايق‌مطاف بسته خود را به هرات رسانيدند و سر رفعت را از سودن پيشانى نيازمندى بر آستانهء شاهى آسمان‌ساى گردانيدند . از جمله سلطان اويس ميرزا ولد سلطان محمود ميرزا ابن سلطان ابو سعيد گوركان كه بر زبان اهل زمان به خان ميرزا اشتهار داشت و همّت بر ايالت بدخشانات و قلعهء ظفر و حصار شادمان و ختلان « 2 » مىگماشت به سدّهء عليّه آمده با خود تحف شاهانه به آستانهء سپهر آشيانه آورد . از جمله ، چند سر گاو قطاس‌دم كه قبل از آن در هرات آن جنس را كس نديده بود و به شرف مجالست مجلس خاصّ اختصاص يافته در آن مجلس بهشت نشانى از تجرّع بادهء ارغوانى لحظهء حاصل عمر و لذّت ايّام جوانى را دريافته اين رباعى حسب الحال او شد . رباعيّه اى از تو وفا و مهربانى ناياب * وصل تو چو لذّت از جوانى ناياب بزم تو كه آب زندگانيست در آن * مانندهء آب زندگانى ناياب

--> ( 1 ) . اشاره به آيهء 185 از سورهء بقره است كه مىفرمايد : شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدىً لِلنَّاسِ . . . » ماه رمضان كه در آن براى راهنمايى مردم قرآن نازل شده است . ( 2 ) . ختلان - ختل : ناحيه‌اى است بر مسير علياى آمودريا ، ميان رودهاى پنج و خشاب . در دورهء استيلاى ازبكان ناحيهء ختل به نام كلاب خوانده شد . كلاب جزو شهرهاى تاجيكستان است ( دايرة المعارف فارسى ) .